آیا شما هم یک «موش زیرزمینی» هستید؟

یادداشت‌های زیرزمینی صرفاً یک رمان نیست؛ بلکه اعتراف‌نامه‌ای تکان‌دهنده از مردی است که خود را از جامعه جدا کرده و به کنج انزوا خزیده است تا با زبانی نیش‌دار و ذهنی بیمارگونه، تمام ارزش‌های دنیای مدرن را به چالش بکشد. راوی بی‌نام داستان، که داستایفسکی او را «نماینده نسل مدرن» می‌داند، نمادی از انسان سرگردانی است که از «زیادی آگاه بودن» رنج می‌برد.

بخش اول کتاب، مونولوگی فلسفی و پیچیده است که در آن راوی با منطقی خیره‌کننده، ایده‌های پیشرفت، عقلانیت و سعادت بشری را زیر سوال می‌برد. او فریاد می‌زند که انسان بیش از آنکه طالب خوشبختی باشد، طالب «اختیار» است؛ حتی اگر این اختیار به معنای ویرانی و رنج باشد.

«من مرد مریضی هستم... مرد کینه‌توزی هستم. من مرد بدسرشتی هستم. فکر می‌کنم کبدم درد می‌کند.»

در بخش دوم، با عنوان «به مناسبت برف نمناک»، ما با خاطرات راوی روبرو می‌شویم؛ جایی که تئوری‌های انتزاعی او با واقعیت سخت زندگی برخورد می‌کنند. داستان مواجهه او با دوستان قدیمی و دختری به نام لیزا، نمایانگر ناتوانی عمیق انسان زیرزمینی در برقراری ارتباط واقعی و عشق ورزیدن است. ترجمه روان آرش هوشنگی فر در این نسخه، پیچیدگی‌های زبانی و فلسفی متن را به خوبی منتقل کرده است.

فئودور داستایفسکی

فئودور میخایلوویچ داستایفسکی، بی‌شک یکی از بزرگترین نویسندگان تاریخ ادبیات جهان است. زندگی پرفراز و نشیب او، از جمله حکم اعدامی که در لحظه آخر لغو شد و تبعید به سیبری، تأثیر عمیقی بر جهان‌بینی او گذاشت. او استاد مسلم کاوش در تاریک‌ترین زوایای روان انسان بود.