جامعه شناسی نظری شاخه ای در رشته جامعه شناسی و حوزه ای مستقل و مجزا از شاخه نظریه ها و مکاتب جامعه شناسی است که به بررسی فرایندهای شناخت و ساخت نظریه ها کشف پیوندهای فرانظری نظریه ها و واکاوی آنها به منظور پیدا کردن شرایط نقد ویرایش و تلفیق نظریه میپردازد. روشن است که کارکرد و وظیفه جامعه شناسی نظری از قلمرو نظریه ها و مکاتب جامعه شناسی مجزا است. در حوزه نظریه ها و مکاتب شارحین نظریه ها تنها به شرح و گاه نقد نظریه ها که بیشتر به نقدی مکتبی نزدیک است. می پردازند در صورتی که در جامعه شناسی نظری علاوه بر شرح و نقد نظریه ها وظایف کشف عناصر مهم و اصلی هر نظریه تشخیص مفاهیم اصلی مکتبی و فرامکتبی و پیدا کردن روابط حساس هر کدام از مفاهیم کشف مدلهای توصیف تحلیل تبارشناسی نقد ویرایش و تلفیق و ترکیب نظریه ها و تقابل نظری و پارادایمی مکاتب از مهم ترین اقدام های ضروری و نخستینی به شمار می آیند. در کتابی که پیش رو دارید. مهم ترین و اساسی ترین مراجع شارحین و تحلیلگران شالوده های نظری در دنیای غرب مد نظر قرار گرفته و به یاری آثار آنان مباحث بنیادین در جامعه شناسی نظری طرح و بحث شده است.