کتاب شناخت داستان | جمال میر صادقی
جمال میرصادقی | انتشارات نگاه
این کتاب از دو کتاب تشکیل شده که کتاب اول آن مربوط به داستان و ادبیات و کتاب دوم آن مربوط به شناخت داستان است.
فصول کتاب اول به این ترتیب است: ماهیت ادبیات؛ تعریف ادبیات؛ انواع ادبی یونان و روم باستان؛ کمدینویسان بزرگ یونان باستان؛ قصه، رمانس، داستان کوتاه و رمان؛ داستان کوتاه، پایهگذار ادبیات داستانی نوین فارسی.
بخشهای کتاب دوم نیز بدین قرار است: شناخت داستان کوتاه و رمان؛ تأملات: تأملاتی در باب داستان؛ کارگاه داستان، چگونه نویسنده شدم؛ بخش ضمیمه: واژهنامۀ اصطلاحات ادبیات داستانی.
جمال میرصادقی نویسنده معروف ایرانی در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۱۲ خورشیدی در تهران به دنیا آمد . جمال میرصادقی فارغ التحصیل دانشکده ادبیات و علوم انسانی از دانشگاه تهران در رشته ادبیات فارسی است . جمال میرصادقی مشاغل گوناگونی داشته است . کارگری ، معلمی ، کتابدار دانشسرای تربیت معلم ، کارشناس آزمون سازی در سازمان امور اداری و استخدامی کشور ، مسئول اسناد قدیمی در سازمان اسناد ملی ایران و مدرس دانشگاه در رشته ادبیات و ادبیات داستانی . جمال میرصادقی در دوره دراز کار نویسندگی ، داستانهای کوتاه و بلند بسیار و ده رمان نوشته است که برخی از آنها به زبانهای آلمانی ، انگلیسی ، ارمنی ، ایتالیایی ، روسی ، رومانیایی ، عبری ، عربی ، مجاری ، هندو ، اردو و چینی ترجمه شدهاند . جمال میرصادقی نویسنده بزرگی است که کمتر در محافل و مجالس ادبی – فرهنگی دیده شده است . جمال میرصادقی از سنین نوجوانی شروع به نوشتن کرده است و اولین داستانش در سال ۳۷ در مسابقه مجله سخن که زنده یاد پرویز ناتل خانلری آن را منتشر می کرد ، برنده و چاپ شده است . اولین مجموعه داستان جمال میرصادقی با نام “شاهزاده خانم سبز چشم”در سال ۴۱ منتشر شده است . نام این کتاب در چاپ های بعدی به “مسافرهای شب” تغییر یافت . میرصادقی نویسنده تک رویی است که معمولاً آرام و بی سر و صدا به کار خود می پردازد . در سال های دور جلال آل احمد و ابراهیم گلستان از منتقدان سرسخت میرصادقی بودند . جمال میرصادقی چند سالی است که دیگر عضو کانون نویسندگان نیست . تا کنون حدود ۴۳ جلد کتاب ، رمان ، داستان بلند و نقد ادبی و مجموعه مقالات ، از جمال میرصادقی منتشر شده است .
فهرست کتاب شمناخت داستان
فهرست
کتاب اول: داستان و ادبیات
ماهیت ادبیات ۱۵
ادبیات چیست؟ ۱۸
معناى ادبیات ۱۹
تعریف ادبیات ۲۰
ادبیات نمایشى، نمایشنامه، فیلمنامه ۲۱
ادبیات روایتى ۲۲
منظومه ۲۲
ادبیات داستانى ۲۳
ادبیات ژورنالیستى ۲۳
ماندگارى آثار ۲۵
تعریف ادبیات ۲۶
:۱ اثر داستانى باید شکوهمند باشد: معیارهاى نسبى ۲۷
اثر : ۲۸
نویسنده : ۲۸
خواننده ۲۹
معیارهاى قطعى ۳۱
الف: زمان : ۳۱
ب: سرگرمکنندگى و گیرایى : ۳۳
ج: نوآورى و تازگى ۳۵
:۲ اثر داستانى باید از کیفیت تخیلى برخوردار باشد ۳۷
ادامه داستان: نیت و اسلوب ۴۰
:۳ اثر داستانى باید با دنیاى واقع ارتباط معنادارى داشته باشد ۴۲
ویژگىهاى مهم ادبیات ۴۴
:۱ حالت دوگانه (ابداع آزادانه ـ تقلید) ۴۴
:۲ جهان خاص ۴۵
:۳ نمونه شخصیتها ۴۷
:۴ آزادى انتخاب ۴۸
:۵ ارتباط با تجربهها و مشاهدهها ۵۰
انواع ادبى یونان و روم باستان ۵۳
:۱ حماسه ۵۶
تعریف حَماسه ۶۳
ویژگىهاى عمده حماسه ۶۴
ساختار حماسه ۶۶
حماسههاى منظوم و منثور فارسى ۶۹
انواع حماسه در ایران ۷۰
- شعر غِنایى ۷۳
تعریف شعر غِنایى ۷۵
انواع شعر غنایى ۷۶
- تراژدى ۸۲
تعریف تراژدى از نظر ارسطو ۸۸
خصوصیتهاى تراژدى ۹۰
تعریفهاى دیگر ۹۳
مفهوم تراژیک ۹۴
اجزاى تراژدى ۱۰۰
ساختار داستان ۱۰۱
الف. آغاز، میانه و پایان ۱۰۱
ب. وحدت سهگانه ۱۰۴
ج. طول داستان ۱۰۵
د. سبک تراژدى ۱۰۶
ه . پیک ۱۰۷
شخصیتپردازى ۱۰۷
انواع تراژدى ۱۱۱
الف. تراژدى کلاسیک ۱۱۱
ب. تراژدى نوکلاسیک ۱۱۲
ج. تراژدى رمانتیک ۱۱۲
د. تراژدى جدید ۱۱۲
ه . تراژیکمدى ۱۱۳
:۴ کمدى ۱۱۴
تعریف کمدى از نظر ارسطو ۱۱۶
تعریف دیگر ۱۱۶
مفهوم کمیک ۱۱۷
کمدىنویسان بزرگ یونان باستان ۱۱۹
بخشهاى اصلى ۱۲۱
- پیشدرآمد ۱۲۱
- راه ۱۲۱
- جدال ۱۲۱
- تصنیف دستهجمعى ۱۲۱
- حادثههاى ضمنى ۱۲۱
- مقام ۱۲۲
- خروج ۱۲۲
انواع کمدى ۱۲۳
یک. کمدىهاى یونان باستان ۱۲۳
الف. کمدى قدیم (کهن) ۱۲۳
ب. کمدى قدیم (میانه) ۱۲۴
ج. کمدى نو ۱۲۵
یک. کمدى نو (جدید) ۱۲۵
دو. کمدى رمانتیک ۱۲۷
سه. کمدى آداب یا خلقوخو ۱۲۷
چهار. کمدى رفتار ۱۲۸
پنج. فارس ۱۲۸
شش. کمدى دلارته ۱۲۹
:۵ شعر تعلیمى ۱۳۰
تعریف شعر تعلیمى ۱۳۰
انواع شعر تعلیمى ۱۳۰
انواع داستان ۱۳۵
نمودار داستان ۱۳۷
داستان چیست؟ ۱۳۸
داستان براى چیست؟ ۱۴۱
قصه، رمانس، داستان کوتاه، رمان ۱۴۳
- قصه ۱۴۶
تعریف قصه ۱۴۶
الف. خَرق عادت ۱۴۶
ب. پیرنگ ضعیف ۱۴۷
ج. کلىگرایى و نمونه کلى ۱۴۸
انواع قصه ۱۴۹
یک. اسطوره ۱۴۹
الف. اسطورههاى توصیفى ۱۵۰
ب. اسطورههاى توجیهى ۱۵۰
اسطوره ایرانى مشى و مشیانه ۱۵۲
دو. حکایت اخلاقى ۱۵۳
دو برادر ۱۵۴
موسى و میش ۱۵۴
سه. افسانه تمثیلى ۱۵۵
شیر و گرگ و روباه ۱۵۶
ماهى خوار و خرچنگ ۱۵۷
چهار. افسانه پریان ۱۶۰
پنج. افسانه پهلوانان ۱۶۰
- رمانس ۱۶۱
تعریف رمانس ۱۶۱
۳-۴. داستان کوتاه و رمان ۱۶۵
تعریف رمان ۱۶۶
تعریف داستان کوتاه ۱۶۶
صورتهاى گوناگون قصههاى منثور در متنهاى ادبى فارسى ۱۶۷
- قصههایى در فنون و رسوم کشوردارى… ۱۷۰
حکایت ملک پرویز و بهرام چوبین ۱۷۱
- قصههایى که بازگوکننده شرح احوال و ذکر کرامات عارفان… ۱۷۳
حکایت منصوربن عمار ۱۷۳
- قصههایى که در آنها مفاهیم عرفانى و فلسفى و دینى به وجه تمثیل
یا رمزى بیان مىشود… ۱۷۵
آدم و حوا ۱۷۵
- قصههایى که جنبههاى واقعى و اخلاقى آنها بههم آمیخته است… ۱۷۶
حکایت محمود سبکتکین ۱۷۷
- قصههایى که جنبه تاریخى دارد… ۱۷۷
- قصههایى که از زبان حیوانات، ماجراهاى آنها روایت مىشود… ۱۷۹
حکایت بوزینگان و کرم شبتاب ۱۷۹
- قصههایى در باب تعلیم و تربیت… ۱۸۰
- قصههایى که محتواى گوناگون دارد… ۱۸۱
حکایت عبداللّه طاهر امیر خراسان ۱۸۲
- قصههایى که با شیوه و الگوى «هزارویکشب» آفریده شده است… ۱۸۴
قصه زنینه و اطفال او… ۱۸۵
- قصههایىکه در ارتباط با امثالوحکم فارسىوعربى آمده است… ۱۸۶
آدم گشنه سنگم باشه مىخوره : ۱۸۷
- قصههایى که با ساختار و معناى لطیفهها عرضه شدهاند… ۱۸۷
لطیفه قزوینى، طلحک ۱۸۷
- قصههایى که حاوى سرگذشتها و ماجراهاى شاهان و امیران و
بازرگانان و مردان و زنان گمنامى است… ۱۸۸
داستان بدون پیرنگ ۱۸۹
تعریف پیرنگ ۱۸۹
داستان کوتاه بدون پیرنگ ۱۹۳
تعریف داستان کوتاه بدون پیرنگ ۱۹۳
کارولنکو ۱۹۹
چراغها ۱۹۹
تفسیر داستان «چراغها» ۲۰۱
نمونهاى بدیع دیگر از داستانهاى بدون پیرنگ ۲۰۳
گرگها باز مىگردند، هانس بِندر ۲۰۴
گنجشکها، زهره حکیمى ۲۱۴
تفسیر داستان «گنجشکها» ۲۱۹
زبان گفتارى قصههاى عامیانه فارسى ۲۲۴
نمونه اول از «دارابنامه» ۲۲۶
نمونه دوم «اسکندرنامه هفت جلدى» ۲۲۶
نمونهاى از «مرزباننامه» ۲۲۷
نمونهاى از «قابوسنامه» ۲۲۹
نمونهاى از «سمک عیار» ۲۳۰
نمونهاى از «داستانهاى بیدپاى» ۲۳۰
سه نمونه از سه کتاب قصه ۲۳۸
نمونه اول از «سمک عیار» ۲۳۹
نمونه دوم از «امیرحمزه» ۲۴۱
نمونه سوم از «امیر ارسلان» ۲۴۲
نثر قصههاى عامیانه فارسى ۲۵۰
زبانگرفتن فرخروز بر مرگ گلبوى ۲۵۱
خواب ۲۵۳
شب عاشقان ۲۵۴
ابومسلم و آهو ۲۵۴
طلسم ۲۵۵
رخ ۲۵۶
کشتن ازبکان ۲۵۷
مجازات ابنملجم ۲۵۸
امیربهمن و راز شهر خضرا ۲۵۹
وصلت سلیم جواهرى با بوزینه سفید ۲۶۲
رفتن مهتر نسیم در بالاى کوه و دیدن عجایبات ۲۶۳
داستان کوتاه پایهگذار ادبیات داستانى نوین (مدرن) فارسى ۲۷۰
انواع داستان کوتاه ۲۷۸
ادبیات اندوه ۲۸۲
الهام هنرى ۲۹۱
دموکراسى در حوزه داستان نوین فارسى معاصر ۳۰۳
کتاب دوم: شناخت داستان
یادداشت ۳۱۷
بخش اول: شناخت داستان کوتاه و رمان ۳۱۹
اشاره ۳۲۳
تاریخ کوتاه داستان کوتاه، جولیا کامیزلین، ترجمه حسن فیاد ۳۲۵
مبانى نظرى داستان کوتاه، ولف دیتریش اشنوره، ترجمه محمد ربوى،
بازنگرى اسد سیف ۳۴۶
حاشیهاى بر داستان کوتاه ۳۵۸
لحظههاى روانسنج وقایع داستان کوتاه ۳۶۸
درونمایه داستان کوتاه ۳۷۵
رمانْداستان کوتاه ۳۸۵
بخش دوم، تأملات
تأملاتى در باب داستان ۳۹۳
موضوع داستان و مسائل مربوط به آن ۴۰۲
اول. تجربه و مشاهده، تخیل، بینش ۴۰۲
دوم. بىطرفى ۴۰۴
سوم. حساسیت ۴۰۵
چهارم. پیامد وقایع ۴۰۶
پنجم. انواع داستان ۴۰۷
ششم. موضوعهاى کلیشهاى و پرمعمول ۴۰۸
هفتم. موضوعهاى ژورنالیستى ۴۰۸
جهان داستان ۴۱۱
طبیعت سرد داستاننویسى ۴۲۲
داستان خوب کدام است؟ ۴۲۸
اول، سرگرمکنندگى ۴۳۱
دوم، دریافت اطلاعات ۴۳۲
سوم، جنبه فنى یا تکنیک ۴۳۴
چهارم، کاربرد صحنه ۴۳۵
پنجم، کیفیت انسانى ۴۳۵
ادبیات دلسوز ۴۳۷
غلطهاى مصطلح هنر داستاننویسى ۴۴۹
خیالى یا تخیلى؟ ۴۴۹
سبک و مکتب ۴۵۱
داستان انتقاد اجتماعى یا داستان اجتماعى؟ ۴۵۴
نوول و ناول ۴۵۵
بخش سوم، کارگاه داستان
از کجا شروع کنیم؟ ۴۵۹
صحنه ۴۶۳
شخصیت ۴۶۳
عمل؛ عمل داستانى ۴۶۴
پیرنگ ۴۶۵
بازنویسى ۴۶۸
بخش چهارم، چگونه نویسنده شدم
چگونه نویسنده شدم ۴۷۹
نثر گفتارى و احمد محمود ۴۸۸
بخش ضمیمه
واژهنامه اصطلاحات ادبیات داستانى ۵۰۱
کتابنامه انگلیسى ۵۳۱
کتابنامه فارسى ۵۳۲
