کتاب حاضر سرگذشت دو سرداری است که یکی در مردم‌داری و رأفت و مهربانی در ردیف برجسته‌ترین پادشاهان به شمار می‌آید. بیشتر مورخین درباره او چنین اضطهر نظر کرده‌اند که چنانچه در مقابل حریف زورمند خود توفیق می‌یافت ایران را به پایهای آنچنان بلند می‌رساند که قابل قیاس با دوره‌ی قاجار نبود. دیگری در آدم‌کشی و خونخواری نظیر و هم‌مانند نداشت و برای استقرار حکومت در خاندان خود انواع شکنجه‌های سخت و عقوبت‌های دردناک را درباره‌ی مردم اعمال می‌کرد.

خلاصه ای از کتاب لطفعلی‌خان زند و مهمترین اقدامات او

🔸 رویارویی با قاجارها:
پس از مرگ جعفر خان، لطفعلی خان در سن ۱۸ سالگی به حکومت رسید، اما دوران فرمانروایی او با چالشهای داخلی و تهاجم قاجارها مواجه شد. آقامحمدخان قاجار، که هدفش یکپارچه سازی ایران تحت حکومت خویش بود، نیروهای زند را در چند نبرد شکست داد.

1. شکست و خیانت:
   در نبردهای کلیدی مانند محاصره شیراز و کرمان، برخی از نزدیکان لطفعلی خان به او خیانت کردند. برای مثال، حاکم شیراز دروازه های شهر را به روی قاجارها گشود و منابع نظامی را کاهش داد.
2. سقوط کرمان و پایان کار:
   در سال ۱۷۹۴، پس از محاصره طولانی کرمان، شهر سقوط کرد و آقامحمدخان دستور قتلعام و کور کردن بسیاری از مردم را داد. لطفعلی خان دستگیر شد، تحت شکنجه قرار گرفت و در نهایت در قلعهٔ بَرمِدِه اعدام شد. مرگ او پایانی بر حکومت زندیه و آغاز سلطنت قاجارها بود.
3. ویژگیهای شخصیتی:
   لطفعلی خان به شجاعت و مهارت در نبردها معروف بود، اما برخی منابع تاریخی او را فاقد دوراندیشی سیاسی میدانند. افسانه هایی دربارهٔ او وجود دارد، مانند پریدن اسبش از پرتگاه برای فرار از دست دشمنان، که نشان دهندهٔ جایگاه او به عنوان قهرمانی تراژیک در فرهنگ ایرانی است.
4. سرمایه فرهنگی:
   شیراز در دوران زندیه بهعنوان پایتخت، رونق هنری و معماری داشت. لطفعلی خان کوشید این میراث را حفظ کند، اما درگیریهای نظامی مانع تثبیت حکومتش شد.
5. یادبود در ادبیات:
   او در شعر و ادبیات فارسی به عنوان نماد مقاومت و غرور توصیف شده است. برخی شاعران از جمله ملک الشعرای بهار در اشعار خود به او اشاره کردهاند.

لطفعلی خان زند به رغم شکست نهایی، به عنوان آخرین چهرهٔ مقاومت زندیه در برابر قاجارها، جایگاه ویژهای در تاریخ ایران دارد. سرنوشت تلخ او نمونه ای از گذار پرآشوب از دورهٔ زندیه به عصر قاجار است.